چایپاره

از جمله بناهای تاریخی مذهبی چورس مسجد عالی بنا یا قیرمیزی مسجد(مسجد سرخ) است که در عهد صفویه توسط مرتضی قلی خان دنبلی -حاکم چورس در آن زمان- ساخته شده است که در قسمت شرقی ورودی چورس بنا شده است

 وصف ((قیرمیزی مسجد))یا مسجد مرتضی قلی خان دنبلی در چورس

این مسجد بنایی است به طول و عرض 19*19 متر و با زیر بنایی به مساحت تقریبی 360 متر مربع .دارای چهار ستون سنگی در داخل مسجد که طاقها و گنبدهای مسجد بر روی این ستون ها استوار است ستون ها تماما سنگی  وبه صورت هشت بْعدی و در بالای ستونها چهار بعدی و بزرگتر می شود . ارتفاع هر ستون 2متر و محیط ستون ها در سه چهارم پایین،60/2 متر و در یک چهارم بالا  ی ستون 33/3متر می باشد .ارتفاع هر سقف از کف مسجد ،در محل قوس هر ستون و دیوار 4متر و در وسط گنبد ها 6متر می باشد .

نمای بیرونی   بنا از آجر های قرمز رنگ ساخته شده است و به همین دلیل به نام قیرمیزی مسجد((مسجد ِقرمز یا مسجد سرخ))مشهور شده است

در ب ورودی بنا از قسمت شمال بوده و ارتفاع آن حدود 3/2 متر و پهنای آن 65/1 متر می باشد که در دو طرف جلو در به بیرون سنگهای مرمر تزئینی به ابعاد 50*95 سانتی متر تا ارتفاع در ورودی نصب شده است و علاوه براین ها در در دو طرف بیرون در دوقطعه سنگ هرکدام به طول 2/1متر، عرض45/0متر  و ارتفاع 6/0 متر برای نشستن بر روی انها وجود دارد. در بالای در مسجد سردری مرمرین به ابعاد 1*1 متر وجود داشته است که در حال حاضر فقط محل آن مشخص است (احتمالا مکان نصب تابلوی مسجد بوده است).

محراب مسجد در وسط دیوار جنوبی قرار دارد ،در حاشیه 30 سانتی متری و کمی برجسته  قبل از مرمت و بازسازي اطراف محراب ،آیات و احادیث و اشعار مختلفی كه در مدح ائمه اطهار حک شده بود قابل مشاهده بودولي بعد از مرمت به صورت ساده و با گچ تزئين شده است.مسجد دارای پنجره هایی به ارتفاع 210 سانتی متر و به عرض 124 سانتی متر است.

راه پله ای به عرض 8/0متر و به صورت قوسی از ضلع شمالی برای دسترسی به پشت بام از داخل مسجد و کاملا در درون دیوار پهن وجود دارد که حدودا دارای 12 پله سنگی می باشد.

متاسفانه چند سال قبل 80 درصد  دیوار غربی این بنا فرو ریخته بود ولی بعد ها این بنا به صورت عالی مرمت  شد و از تخریب آن جلوگیری به عمل آمد.