هیئت باستانشناسی آلمانی  طی کاوش های باستانی از1969-1978  درناحیه بسطام و اطرافش چهار دژ اورارتویی ،یکی در بسطام و سه تای دیگر در قلعه اوغلو ،اوزوب تپه و آشاقی قوریل (هریک در چند کیلومتری بسطام )و یک کتیبه ی آسیب دیده ی اورارتویی و مقادیر قابل توجهی ظروف سفالی و فلزی کشف کردند.

 

  • دژ اورارتویی  موجود در آشاغی قوریل پاسگاه  راهداری قلعه مانندی است  که در 10کیلومتری بسطام بسمت بالای رودخانه آغچای ،نزدیک روستای آشاغی قوریل که نامش به قلعه نیز گذاشته شده ،قرار دارد.راه رسیدن به قلعه از کنار رودخانه است و دسترسی به آن جز از طریق پیاده یا سوار بر چاپار ممکن نیست . راه غیر مستقیمی که از طریق جاده اصلی ماکو به قره ضیاءالدین و خوی می رود 32 کیلومتر است و با اتومبیل بیابان پیما قابل عبور است . قلعه اورارتویی آشاغی قوریل بر بستر رودخانه آغچای واقع شده است.

      در شرق قلعه بقایای آبادی قدیمی گسترده است که در دوره اورارتویی و نیز در قرون وسطی مسکون بوده است و توسط مجرای آب قدیمی مشروب می گشته است این نهرکه از رودخانه منشعب می شده است،  دیگر قابل استفاده نیست قلعه را در در لبه پرتگاه شمالی غربی بنا کرده اند ...که گمان می رود این قلعه پاسگاه راهد اری بوده است که از بسطام در امتداد بستر رود آغچای به بالا تا ((شهر توسپا-وان ))می رفته است

  • قلعه اوغلو : این قلعه برای اولین بار در سال 1968 میلادی توسط گروه باستانشناسی آلمانی دیده شده است

این قلعه بر فراز صخره مسطحی از سنگ آهکی که در کناره جلگه ای جدا از رشته ارتفاعات نزدیک قرار دارد بنا شده است هر چند بنایی که قلعه اورارتوئی بر آن ساخته شده است از سمت مشرق ،شمال و غرب ،در اثر وضع طبیعی زمین بر پرتگاه قائم منتهی می شود ،اما شیب جنوبی آن کم است.محوطه داخلی قلعه اوغلو سطح مرتفعی است که از شرق به غرب شیب ملایمی دارد

...و همچنین پای قلعه ،آبادی قدیمی وجود داشته است که قدمت آن بنا به سفالینه های بدست آمده به دوره اورارتوئی می رسد.((هيئت باستانشناسان آلماني))

  • قلعه اوزوب تپه :اين قلعه در 30 كيلومتري بسطام در روستاي زنگلان ،در كناره شرقي قره ضیاءالدین  و در بستر آغچاي واقع شده است .

به احتمال قوي اين قلعه بر سر راهي است كه امتداد آن در آغچاي به سمت پايين آن در امتداد بالايي زيلبير چا ي (Zibirchay) كشيده شده است و قلعه بسطام را با قلعه ي مستحكمي اورارتويي و آبادي وسيعي در شمال غربي مرند ، نزديك به ده ليوار ة متصل مي كرده است .شكل قلعه رويي اوزوب تپه كه صخره است ، به طول 50/72 وبه عرض 50/31 متر بنا شده است و محور طولي بنا از شمال به جنوب است.